สวรรค์! ตาลยอดด้วน

สวรรค์! ตาลยอดด้วน

สวรรค์! ตาลยอดด้วน

.css-nh9sg4 #forum2022-logoSponsor{text-align:center;}.css-nh9sg4 .forum2022-logoSponsor-text{font-family:”KaLaTeXa Display”;font-size:10px;position:relative;z-index:3;}.css-nh9sg4 .forum2022-logoSponsor-text span{background-color:#ffffff;padding:0 10px;position:relative;z-index:3;}.css-nh9sg4 .forum2022-logoSponsor-text::after{content:””;height:1px;width:100%;background-color:rgb(216,216,216);position:absolute;top:50%;left:0;-webkit-transform:translateY(-50%);-ms-transform:translateY(-50%);transform:translateY(-50%);z-index:2;}.css-nh9sg4 ul.forum2022-logoSponsor{padding:0;margin:0;list-style:none;display:-webkit-box;display:-webkit-flex;display:-ms-flexbox;display:flex;-webkit-flex-wrap:wrap;-ms-flex-wrap:wrap;flex-wrap:wrap;gap:15px;-webkit-box-pack:center;-webkit-justify-content:center;-ms-flex-pack:center;justify-content:center;}.css-nh9sg4 ul.forum2022-logoSponsor li.forum2022-item-sponsor{height:80px;}.css-nh9sg4 ul.forum2022-logoSponsor li.forum2022-item-sponsor img{height:80px;}

คำสอนผู้ใหญ่ที่เด็กๆรุ่นใกล้ 80 เชื่อ “ชี้รุ้งแล้วนิ้วด้วน” อาจารย์ปรัชญา ปานเกตุ เลือกใช้เป็นชื่อแจกแจงความหมายคำว่า “ด้วน” (ภาษาสรรวรรณศัพท์ สำนักพิมพ์สถาพรบุ๊คส์จำกัด ก.ย.2566)

อ่านไปจนจบแล้ว ไม่อยากคิดว่า “ด้วน” คำเดียว ใช้ในความหมายมากมายต่างๆกันปานนั้น

“ด้วน” หนึ่งหมายถึงกุด ขาด สั้นเข้า…ดังตัวอย่าง ทำไมกับหูแหว่งจมูกวิ่น ถึงจะด้วนเสียสิ้นก็ของข้า (บทละครนอกเรื่องสังข์ทอง)

ใช้ซ้อนกับ “เด็ด” เป็น “เด็ดด้วน” หมายถึง ขาด กุด เช่น “โอ้พระยอดตองของน้องเอ๋ย กระไรเลยช่างสลัดตัดเด็ดด้วน” (ระเด่นลันได)

เรียกสิ่งที่มีรูปยาวๆที่ตอนปลายขาดหายไป เช่น ขาด้วน หางด้วน เจดีย์ยอดด้วน เช่น “ลางช้างหางด้วนงาขอด งวงสอดคว้าเบียดเสียดสี” (นิราศเกาะแก้วกาลกัตตา)

โดยปริยาย ใช้เรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น คลองด้วน แม่น้ำด้วน เช่น “ชายพวกหาปลาบอกว่า ข้าพเจ้าอยู่ที่นี้ มาแต่ครั้งปู่และบิดา ไม่เห็นมีทางไหนจะออกไปได้ คลองนี้เป็นคลองด้วนคลองตัน…(ซวยงัก)”

หรือ…“ในเมืองยิหริ่งนี้เสียเปรียบเมืองสายเมืองตานีมากด้วยลำน้ำขึ้นไปด้วน น้ำเค็มตลอดจนปลายคลอง” พระราชหัตถเลขา เรื่องเสด็จประพาสแหลมมลายู คราว ร.ศ.108

“ลุ่น” หรือ “ลุ่นๆ” หมายถึงกุดด้วน ดังตัวอย่าง “พยนต์ยักษ์ต้องศรพระศอลุ่น แหลกเป็นจุณแล้วยังลุกขึ้นไล่ได้” (จันทโครพ)

ชื่อกามโรคของโบราณชนิดหนึ่ง เกิดหนองมีเชื้อในอวัยวะเพศ ถ้าเกิดกับบุรุษเรียก “ไส้ด้วน” ถ้าเกิดกับสตรีเรียก “ไส้ลาม” ดังตัวอย่าง “จะกล่าวสรรพคุณพิกุล ใบนั้นรู้ฆ่าแม่พยาธิ คือไส้ด้วน แล ไส้ลาม เปลือกนั้นรู้ฆ่าแม่พยาธิ อันบังเกิดแต่ฟัน” (ตำราสรรพคุณยาของกรมหลวงศาธิราชสนิท)

ไม้เถาขึ้นเลื้อยพาดต้นไม้อื่น มีน้ำยางสีขาว ดอกสีเหลืองออกเป็นช่อ มีหัวใช้ทำยา เรียก “เถาหัวด้วน” “เถาวัลย์ด้วน” หรือ “เถาวัลย์ยอดด้วน” หรือ “พญาไร้ใบ” ก็เรียก

“หมาหางด้วน” หมายถึง คนที่ทำอะไรผิดพลาด จนได้รับความอับอายแล้วชวนให้ผู้อื่นทำตาม โดยยกย่องการกระทำนั้นว่าดี ควรเอาอย่าง

สำนวน “แขนด้วนได้เสื้อ” และ “นิ้วด้วนได้แหวน” หมายถึงผู้ที่ได้สิ่งซึ่งไม่เป็นประโยชน์แก่ตน

คนโบราณเชื่อว่า ถ้าชี้รุ้งกินน้ำ แล้วไม่เอานิ้วจิ้มก้น นิ้วจะด้วน เด็กบางคนไม่กลัว เพราะเคยเห็นจิ้งจกหางด้วนมีหางงอกขึ้นใหม่ถึงนิ้วด้วนไปก็คงจะงอกออกมาอีกได้ เหมือนหางจิ้งจก

แต่เพื่อนสมัยประถมของอาจารย์ปรัชญาคนหนึ่ง หวาดวิตกมาก เขาว่าแท้จริงแล้ว จิ้งจกหางด้วน ไม่ได้งอกหางขึ้นใหม่ แต่หางที่ด้วนอยู่ต่างหากงอก “ตัว” ขึ้นมาอีกครั้ง

เขาว่าเขายอมเหม็นขี้ เพราะเอานิ้วจิ้มก้น ดีกว่าจะต้องยอมทนงอกตัว ออกมาจากมือทุกวันๆ

คำบอกเล่า ชี้รุ้งแล้วนิ้วด้วน อาจารย์ปรัชญา ทิ้งมุกไว้ตอนจบครับ อ่านแล้วหัวเราะได้ลึกๆ ผมในฐานะผู้คัดลอกเรื่องมาทั้งดุ้น ขอขยักเอาศัพท์ “ตาลยอดด้วน” ที่รู้สึกเองตอนนี้ “จี้ใจมากกว่า” มาไว้สุดท้าย

“ตาลยอดด้วน” หมายถึง คนที่ไม่มีทางเจริญก้าวหน้าต่อไปอีกแล้ว คนที่ไม่มีบุตรสืบตระกูล หรือพระภิกษุที่ต้องอาบัติปาราชิกไม่อาจกลับมาบวชใหม่ได้

ผมไม่แน่ใจความเป็น “ตาลยอดด้วน” จะมีความหมายไปถึง นักการเมืองที่กำลังติดคุกหรือไม่ เพราะศัพท์นี้ถ้าใช้กับพระ ชาววัดถือกันว่า ไม่แค่จะกลับมาบวชใหม่ไม่ได้ ยังห้ามนิพพาน ห้ามขึ้นสวรรค์

มีเสียงผู้รู้บ่นเข้าหู คนอยู่ในคุกนั้น หมดสิทธิ์จะเป็นที่ปรึกษาหรือแอบว่าการฯ หรือท่านยัง “สั่ง” ได้ เพราะที่คุมขังท่านไว้นั้น ไม่มีใครในบ้านเมืองนี้เรียก “คุก” เขาเรียกกันแต่ว่า “สวรรค์ชั้น 14”.

กิเลน ประลองเชิง

คลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม

Tyson News ให้การรายงานเชิงลึกที่เป็นกลาง และมุ่งมั่นที่จะเปิดเผยความหลากหลายและการเปลี่ยนแปลงในโลก เราเชื่อในพลังของข่าวสาร และข้อมูลนั้นควรยุติธรรม โปร่งใส และเข้าใจง่าย ไม่ว่าคุณจะอยู่ที่ไหน Tyson News จะเป็นพันธมิตรที่เชื่อถือได้ของคุณในการติดตามแนวโน้มของโลก

| โพสต์ล่าสุด |