ขอแสดงความอาลัยต่อการจากไปของนายเอบราฮิม เรซี ประธานาธิบดี และนายฮอลเซน อาร์มี อับดุลลาเฮียน รัฐมนตรีต่างประเทศ สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน นายมาริก ราห์มาดี ผู้ว่าราชการจังหวัดอาเซอร์ไบจานตะวันออก ฯลฯ ทั้งหมดตายจาก เหตุเฮลิคอปเตอร์ตกระหว่างเดินทางกลับจากการตรวจเยี่ยมพื้นที่พรมแดนที่ติดกับอาเซอร์ไบจาน เมื่ออาทิตย์ที่ 19 พฤษภาคม 2024
หลายท่านอาจมองว่าเฮลิคอปเตอร์ตกครั้งนี้มีลับลมคมใน แต่สำหรับท่านที่เคยไปอิหร่านและนั่งเฮลิคอปเตอร์บ่อยๆ ก็คงจะนึกออกนะครับ ว่าตาบรีซเป็นเมืองที่เสี่ยงต่อการบินเพราะตาบรีซ เป็นเมืองที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลถึง 1,341 เมตร เป็นเมืองหลักของจังหวัดอาเซอร์ไบจานตะวันออกซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของอิหร่าน ห่างจากเมืองดาร์ยอาเชห์เยะอุรูมีเยะห์ไปทางทิศตะวันออก 61 กิโลเมตร นั่งรถไฟไปอีกเพียง 129 กิโลเมตรก็ไปถึงเมืองจูลฟา บนฝั่งแม่น้ำอารากส์ในประเทศอาเซอร์ไบจาน
ระยะหลังอาเซอร์ไบจานมีนโยบายต่างประเทศเอียงไปทางสหรัฐฯและอิสราเอล อิหร่านแสดงออกหลายครั้งว่าไม่ค่อยพอใจในกรณีที่อาเซอร์ไบจานซึ่งเป็นประเทศที่มีพรมแดนประชิดติดกันมีท่าทีเป็นมิตรกับศัตรู
ผู้อ่านท่านคงจะเคยทราบนะครับ ว่าอาร์เมเนียและอาเซอร์ไบจานเคยทะเลาะกันเรื่องอ้างสิทธิ์เหนือดินแดนปกครองตนเองนากอร์โน-คาราบัค หลายครั้งที่อิหร่านส่งสินค้าเข้าไปให้อาร์เมเนีย ก็มักจะโดนฝ่ายความมั่นคงของอาเซอร์ไบจานจับกุมข้อหาว่ารถของอิหร่านข้ามพรมแดนอาเซอร์ไบจานอย่างผิดกฎหมาย อิหร่านระกำช้ำเรื่องนี้มากถึงขนาดเคยซ้อมใหญ่ในปฏิบัติการขอบเขตแนวชายแดนอิหร่าน-อาเซอร์ไบจาน เพื่อขู่อาเซอร์ไบจานว่า เอ็งอย่ามายุ่งกับอิหร่านประเทศใหญ่อย่างข้าฯนะเว้ย
ถ้าเป็นสมัยก่อนตอนโน้น อาเซอร์ไบจานก็อาจจะเกรงใจอิหร่าน แต่หลังจากที่สหรัฐฯเข้าไปเกื้อหนุนจุนเจืออาเซอร์ไบจาน อาเซอร์ไบจานก็ไม่ค่อยกลัวอิหร่านแล้ว เคยออกคำสั่งปิดสถานที่ที่มีสัญลักษณ์ของอิหร่าน ไม่ว่าจะเป็นมัสยิด หรือสถาบันอื่นๆที่เชื่อมโยงกับอิหร่าน
…
อิหร่านเป็นประเทศเก่าแก่ มีอารยธรรมสูงส่ง อะไรที่เกี่ยวดองหนองยุ่งกับอิหร่าน ผู้คนจำนวนไม่น้อยจะซาบซึ้งตรึงใจ อาเซอร์ไบจานมีประชากร 10 ล้านคน เป็นชีอะห์แบบเดียวกับผู้คนในอิหร่านร้อยละ 60 ที่เหลือเป็นซุนหนี่ อาเซอร์ไบจานกลัวอิทธิพลทางความคิดและวัฒนธรรมที่มาจากอิหร่าน
อิหร่านกับอาเซอร์ไบจานพยายามรักษาความสัมพันธ์ให้ราบรื่นเพราะมีพรมแดนติดกัน 689 กิโลเมตร วันที่เกิดเหตุ ทั้งประธานาธิบดีไรซีของอิหร่านและประธานาธิบดีอิลฮัม อาลีเยฟแห่งอาเซอร์ไบจาน ไปพรมแดนเพื่อร่วมพิธีเปิดเขื่อนกิซ-กอลาซี ซึ่งเป็นโครงการร่วมกันของทั้ง 2 ประเทศ
ก่อนจากกันประธานาธิบดีอาเซอร์ไบจานมองไปที่ประธานาธิบดีอิหร่าน และกล่าวคำว่า ‘ข้าพเจ้าขออำลา’
การถึงแก่อสัญกรรมของประธานาธิบดีจะนำความยุ่งยาก มาสู่อิหร่านพอสมควร ที่ผ่านมาผู้นำระดับสูงของอิหร่านถูกลอบฆ่าต่อเนื่อง ผู้อ่านท่านยังจำได้ไหมครับ 3 มกราคม 2020 ผู้บัญชาการหน่วยรบพิเศษคุดส์ กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านคือ พลตรีคาเซ็ม สุเลมานี ถูกโดรนลอบสังหาร ที่สนามบินในกรุงแบกแดดของอิรัก คนอิหร่านตระหนกตกใจ ในอนาคตของตัวเอง เพราะพลตรีสุเลมานีเป็นผู้มีอิทธิพลรองจากอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดอิหร่าน
ปลายปีที่แล้วธันวาคม 2023 อิสราเอลส่งเครื่องบินรบโจมตีในเขตซัยยิดาห์ ไซนับ กรุงดามัสกัสของซีเรีย ทำให้ที่ปรึกษากองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านที่ชื่อเซย์เอ็ด เรซี มูซาวี ตายกลายเป็นผี ผู้นำระดับสูงถูกเด็ดหัวทีละคนสองคนจนอิหร่านเหลือแต่ผู้นำกระดูกเบอร์ระดับรอง
ขณะที่ผมเขียนคอลัมน์อยู่นี้ ยังไม่มีการเปิดเผยสาเหตุที่เฮลิคอปเตอร์ตก ยังไม่มีผู้ออกมารับผิดชอบ ในเบื้องต้นทุกคนก็เชื่อเรื่องอุบัติเหตุไว้ก่อนครับ.
นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย
[email protected]
คลิกอ่านคอลัมน์ “เปิดฟ้าส่องโลก” เพิ่มเติม
