กาแล็กซีลูกสะบ้า (Lenticular galaxy) เป็นประเภทของกาแล็กซีที่มีลักษณะอยู่ระหว่างกาแล็กซีวงรี และกาแล็กซีชนิดก้นหอยหรือทรงกังหัน ซึ่งการกำเนิดของกาแล็กซีลูกสะบ้ายังเป็นที่สนใจศึกษาของนักดาราศาสตร์มาโดยตลอด โดยหนึ่งในกาแล็กซีลูกสะบ้าที่ถือเป็นห้องปฏิบัติการทดลองที่สำคัญก็คือ NGC 4753 อยู่ห่างจากโลกประมาณ 60 ล้านปีแสง ในกลุ่มดาวหญิงสาวถูกค้นพบครั้งแรกโดย วิลเลียม เฮอร์เชล นักดาราศาสตร์ชาวเยอรมัน ในปี พ.ศ.2327
NGC 4753 เป็นสมาชิกกลุ่มกาแล็กซีภายในกลุ่มเมฆ Virgo II Cloud ที่ประกอบด้วยกาแล็กซีราว 100 แห่งและกระจุกกาแล็กซีอีกมากมาย ภาพใหม่จากกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลขององค์การนาซา สหรัฐอเมริกาและองค์การอวกาศยุโรป แสดงให้เห็นมุมมองใกล้ขอบของ NGC 4753 ที่คมชัดที่สุด ชี้ถึงพลังการแยกรายละเอียดอันน่าทึ่งของกล้องฮับเบิลและเปิดเผยโครงสร้างฝุ่นที่ซับซ้อนใน NGC 4753 นักดาราศาสตร์คาดว่ากาแล็กซีนี้น่าจะเป็นผลมาจากการควบรวมกับกาแล็กซีแคระที่อยู่ใกล้เคียงเมื่อประมาณ 1,300 ล้านปีก่อน โดยแนวฝุ่นที่ชัดเจนของ NGC 4753 รอบนิวเคลียสอาจเพิ่มขึ้นจากเหตุการณ์การควบรวมนั่นเอง
สภาพแวดล้อมความหนาแน่นต่ำและโครงสร้างที่ซับซ้อนของ NGC 4753 ทำให้นักดาราศาสตร์เชื่อว่านี่จะเป็นแบบจำลองทดสอบทฤษฎีต่างๆ ของการกำเนิดกาแล็กซีลูกสะบ้า และ NGC 4753 ยังเป็นที่ตั้งของซุปเปอร์โนวาประเภท Ia อีก 2 แห่ง ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งในการศึกษาอัตราการขยายตัวของจักรวาล.
Credit : ESA/Hubble & NASA, L. Kelsey
อ่าน “คอลัมน์หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ” ทั้งหมดที่นี่
