ผู้นำโลกยุคนี้มีหลายสไตล์ ตั้งแต่ “ผู้นำแบบมนุษย์ลุง” ที่ชอบทำแล้วทำอยู่ทำต่อ หวงเก้าอี้ไม่ยอมลงจากตำแหน่ง ไปจนถึง “ผู้นำหัวร้อน” อ่อนไหวกับทุกเสียงวิพากษ์วิจารณ์จนกลบความเก่งความขยันสู้งาน และ “ผู้นำรุ่นใหม่ไฟแรง” ที่ตั้งใจเข้ามาเพื่อรื้อแก้ระบบเก่า จนอาจหลงลืมคุณค่าของรากเหง้าเดิม

พูดถึงภาวะผู้นำ “จอห์น ซี. แม็กซ์เวลล์” เขียนไว้อย่างน่าสนใจใน “The 5 Levels of Leadership” ภาวะผู้นำ 5 ระดับ โดยกลั่นจากประสบการณ์มากกว่า 30 ปี ที่เดินสายบรรยายเรื่องภาวะผู้นำมาแล้วทั่วทุกมุมโลก

เขาจำแนกให้เห็นว่า การเป็น “ผู้นำ” ต่างจาก “หัวหน้า” อย่างสิ้นเชิง ก็ตรงที่ “ผู้นำ” จะเป็นผู้ที่คอยให้คำแนะนำ สร้างแรงบันดาลใจ, สนับสนุน และเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่ลูกน้อง รวมถึงให้ความสำคัญกับงานและคนในทีมไปพร้อมๆกัน ขณะที่ “หัวหน้า” จะเป็นผู้ที่คอยสั่งการและควบคุมลูกน้อง ให้ความสำคัญกับผลงานมากกว่าคนในทีม โดยไม่ได้ให้คำแนะนำที่จะช่วยพัฒนาลูกน้องให้เก่งขึ้น เพราะกลัวถูกทาบรัศมี ด้วยเหตุนี้ “ภาวะความเป็นผู้นำ” จึงมีความสำคัญอย่างมากต่อการขับเคลื่อนองค์กร และประเทศชาติ หากเรามีผู้นำที่มีภาวะความเป็นผู้นำสูง มากกว่าทำตัวชี้นิ้วเป็นหัวหน้า ไม่ว่าจะองค์กรไหน หรือประเทศไหน ก็ย่อมพัฒนาไปในทางที่เจริญก้าวหน้า ไม่ถอยหลังเข้าคลอง

ตามทัศนะของ “แม็กซ์เวลล์” แบ่ง “ภาวะความเป็นผู้นำ” ออกเป็นหลายระดับ ตามเกณฑ์ความสามารถ และการได้รับความเคารพนับถือจากลูกน้อง ภาวะผู้นำ 5 ระดับ ประกอบด้วย

“Position Level” ผู้นำโดยตำแหน่ง คือ ผู้นำที่ได้รับการแต่งตั้ง ลูกน้องจะเชื่อฟังคำสั่ง เพราะมีหัวโขนขึ้นชื่อว่าได้ตำแหน่งเป็นผู้นำ

“Permission Level” ผู้นำโดยความสัมพันธ์ คือ ผู้นำที่คนชื่นชอบ ลูกน้องทำตามคำสั่ง เพราะสร้างความสัมพันธ์ภายในทีมได้ดี อาจมีตำแหน่งหรือไม่มีตำแหน่งก็ได้ แต่ได้รับการยอมรับให้เป็นหัวโจกของกลุ่มเสมอ

“Production Level” ผู้นำโดยผลลัพธ์ คือ ผู้นำที่มีผลงานประสบความสำเร็จเป็นที่จับต้องได้ ลูกน้องเชื่อฟังและยอมรับในฝีไม้ลายมือด้วยใจจริง เพราะเชื่อมั่นในความสามารถของผู้นำ

“People Development Level” ผู้นำโดยการสร้างคน คือ ผู้นำที่เน้นผลักดันศักยภาพและความสามารถของคนในทีมอย่างเต็มที่ ช่วยพัฒนาลูกน้องให้เติบโตจนเป็นผู้นำในอนาคตได้ เป็นนักปั้นมือทองที่องค์กรไหนก็อยากได้ตัวไปช่วยพัฒนาบุคลากร

“Pinnacle Level” ผู้นำโดยความเคารพนับถือ คือ ผู้นำที่ได้รับความเคารพรักและศรัทธาจากลูกน้อง โดยเป็นที่ยอมรับทั้งจากความรู้ความสามารถ, ผลงานเป็นที่ประจักษ์ และการมีความสัมพันธ์อันดีต่อกัน อีกทั้งยังเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้อื่น ผู้นำระดับนี้ถือเป็นสุดยอดเซียนระดับสูงสุดของภาวะผู้นำ ไม่ว่าจะมีหัวโขน หรือวางมือจากวงการไปแล้ว ก็ยังขึ้นหิ้งเป็นตัวอย่างของผู้นำที่โลกสรรเสริญ

ใช่ว่าความเป็นผู้นำจะพัฒนาไม่ได้ “แม็กซ์เวลล์” เสนอแนะไว้ว่า ควรเริ่มต้นพัฒนาไปทีละระดับ โดยการพัฒนาจากระดับที่ 1 ไประดับที่ 2 ควรเริ่มจากการพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์, เปิดใจรับฟัง และทำความเข้าใจคนอื่นมากขึ้น เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดีภายในทีม ส่วนการพัฒนาจากระดับที่ 2 สู่ระดับที่ 3 ควรเน้นการสื่อสารวิสัยทัศน์, ทิศทางการทำงาน และมอบหมายงานอย่างชัดเจน รวมถึงพัฒนาทักษะเรื่องการบริหารงาน, บริหารเวลา และบริหารคนให้มีประสิทธิภาพ

การพัฒนาจากระดับที่ 3 ไประดับที่ 4 ควรเรียนรู้วิธีการให้คำปรึกษาโค้ชชิ่ง และพัฒนาคนในทีม โดยต้องเชื่อมั่นในตัวลูกน้อง และกล้ามอบหมายงานที่ท้าทายมากขึ้น เพื่อดึงศักยภาพของพวกเขาออกมาให้ได้มากที่สุด หมดยุคแล้วประเภทเหยียบลูกน้องให้จมดิน เพราะกลัวเด่นเทียบรัศมีตน

ยากสุดคือ การพัฒนาจากระดับที่ 4 ไประดับที่ 5 สู่การเป็นผู้นำโดยความเคารพนับถือ ได้รับการยอมรับให้เป็นแบบอย่างของคนทั่วไป ผู้นำต้นแบบจะต้องสามารถวางแผนภาพใหญ่ของงานได้อย่างครอบคลุม, คอยติดตามผลงานและคนในทีม รวมถึงสังเกตความเปลี่ยนแปลงต่างๆรอบตัวอยู่เสมอ หากทำได้เช่นนี้ก็จะได้รับการยอมรับนับถือจากลูกน้องในที่สุด

หลายคนเป็นผู้นำที่ “เก่งงาน” แต่ไม่ “เก่งคน” ทำให้การนำทีมมีปัญหา ในขณะที่บางคน “เก่งคน” แต่ไม่ค่อยเอางาน ก็เป็นได้แค่หัวหน้าโดยตำแหน่ง แต่ไม่ใช่ผู้นำในฝัน เพราะลูกน้องไม่ศรัทธา.

มิสแซฟไฟร์

คลิกอ่านคอลัมน์ “คนดังอะราวนด์เดอะเวิลด์” เพิ่มเติม